تیروئیدیت تحت حاد (Subacute Thyroiditis – De Quervain)

مریض (معمولاً یه خانم جوان یا میانسال) میاد و در حالی که دستش رو گذاشته جلوی گردنش می‌گه: "دکتر، جلوی گردنم به‌شدت درد می‌کنه و دردش می‌زنه به فکم و گوش‌هام"

می‌پرسی: "دو سه هفته پیش سرماخوردگی یا گلودرد نداشتی؟"

می‌گه: "چرا اتفاقاً یه سرماخوردگی سخت داشتم که تازه خوب شده بودم"

می‌پرسی: "الان تپش قلب، لرزش دست یا تعریق زیاد هم داری؟"

می‌گه: "آره تپش قلبم خیلی بالاست و همه‌ش احساس گرما می‌کنم و بی‌قرارم"

• گواتر دردناک (لمس تیروئید به‌شدت دردناکه) + سابقه عفونت ویروسی + علائم پرکاری تیروئید (تیروتوکسیکوز) = تیروئیدیت تحت حاد
• تو آزمایش‌ها ESR و CRP به‌شدت بالاست (ESR معمولاً بالای ۵۰ تا ۱۰۰)، TSH سرکوب شده و Free T4 بالاست
• استاندارد طلایی برای افتراق از پرکاری‌های دیگه مثل گریوز، اسکن رادیوایزوتوپ تیروئیده که تو تیروئیدیت جذبش به‌شدت پایینه (چون غده در حال ساخت هورمون نیست، فقط داره ذخایرش رو می‌ریزه تو خون)

• می‌پرسی "موقع قورت دادن آب دهان درد تو گلوت حس می‌کنی یا روی پوست جلوی گردنت؟"، اگه گفت تو گلومه و لوزه‌هاش ملتهب بود -> به فارنژیت یا گلودرد چرکی شک می‌کنی (تیروئید لمسش دردناک نیست)

• می‌پرسی "جلوی گردنت بزرگ شده ولی اصلاً درد نداری؟"، اگه گفت آره و علائم خستگی و کم‌کاری داشت -> به تیروئیدیت هاشیموتو شک می‌کنی (بدون درده و مزمن)

• می‌پرسی "درد نداری ولی تپش قلب و کاهش وزن شدید داری؟"، اگه چشم‌هاش هم بیرون‌زده بود -> به بیماری گریوز (Graves) شک می‌کنی

• تب خیلی بالا، قرمزی و تورم شدید جلوی گردن که تو لمس نوسان داره (شک به تیروئیدیت چرکی حاد که اورژانسه)

• تپش قلب مقاوم به درمان یا بروز آریتمی (مثل AF) در افراد مسن

• عدم بهبود علائم یا بزرگ شدن پیشرونده و سفت شدن غده (شک به بدخیمی تیروئید)

این بیماری خودبه‌خود محدودشونده است (Self-limited) و درمان ما فقط کنترل علائمه تا دوره پرکاری (معمولاً ۲ تا ۸ هفته) تموم بشه

• تو فاز حاد تیروئیدیت به هیچ وجه داروی ضد تیروئید (مثل متی‌مازول) نده، چون مشکل از تولید زیاد نیست، بلکه فولیکول‌ها تخریب شدن و هورمون‌های از پیش ساخته شده ریختن تو خون

• مریض بعد از فاز پرکاری ممکنه برای چند هفته یا چند ماه وارد فاز کم‌کاری (هایپوتیروئیدی) بشه و احساس خستگی و بی‌حالی کنه

• حدود ۴ تا ۸ هفته بعد باید دوباره TSH و T4 چک بشه تا ببینیم مریض وارد فاز کم‌کاری شده یا نه

• اگه وارد فاز کم‌کاری شد و علامت‌دار بود ممکنه به صورت موقت نیاز به لووتیروکسین پیدا کنه تا زمانی که تیروئید خودش رو ترمیم کنه

• بهش اطمینان بده که این بیماری خطرناک نیست و با گذر زمان خودش کامل خوب می‌شه

• استراحت کافی داشته باشه و از فعالیت‌های ورزشی سنگین تو فاز پرکاری که تپش قلب داره دوری کنه